سارا قاسمی کارگردان نمایش «ماسک» که در بخش بزرگسال بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران-مبارک حضور دارد، در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره داستان این نمایش گفت: داستان در منطقه‌ای دورافتاده به نام «گردستان» اتفاق می‌افتد؛ جایی که طوفان‌های شن به‌صورت دوره‌ای رخ می‌دهند و تنها چند صد نفر در آن زندگی می‌کنند. ساکنان این منطقه برای زنده ماندن و نفس کشیدن ناچارند همیشه از ماسک‌های تنفسی مخصوص استفاده کنند.
وی افزود: داستان از جایی آغاز می‌شود که ماسک شخصیت اصلی نمایش خراب می‌شود و او به دلیل فقر، توانایی خرید ماسک جدیدی را ندارد. این شخصیت برای تهیه ماسک تازه با دشواری‌های زیادی روبه‌رو می‌شود و سرانجام، پس از تلاش فراوان، ماسکی پیدا می‌کند؛ اما در ادامه، ماسک او به سرقت می‌رود و همین اتفاق، ماجراهای دیگری را رقم می‌زند.
این کارگردان درباره شیوه اجرایی و تکنیک‌های به‌کاررفته در نمایش «ماسک» توضیح داد: این اثر در ابتدا به‌عنوان پروژه کارگردانی من در دانشگاه شکل گرفت. در اجرای نخست، از عروسک‌های رومیزی یا تاپ‌تیبل استفاده می‌کردیم؛ عروسک‌هایی کوچک که راوی انسانی بالای سر آنها قرار می‌گرفت و مانند موجودی که از بالا بر جهان شخصیت‌ها نظارت دارد، داستان را پیش می‌برد.
قاسمی ادامه داد: به‌تدریج و در روند تکامل اثر، به‌ویژه در مرحله پایان‌نامه، شخصیت اصلی به ماسکی بزرگ تبدیل شد که روی سر بازیگر قرار می‌گرفت. در ادامه، تصمیم گرفتم همه شخصیت‌ها به ماسک‌های غول‌پیکر تبدیل شوند. دلیل این انتخاب آن بود که می‌خواستم مخاطب بتواند هم درون شخصیت‌ها و هم بیرون آنها را مشاهده کند و از طریق این فرم اجرایی، به لایه‌های مختلف جهان نمایش دسترسی داشته باشد.
وی با اشاره به معنای نمادین ماسک در این اثر گفت: شاید مخاطب در نگاه نخست تصور کند با نمایش ماسک‌های بزرگی مواجه است که روی سر بازیگران قرار می‌گیرند، اما ماسک در این اثر پیش از هر چیز به معنای ماسک تنفسی است؛ نمادی از یکی از ابتدایی‌ترین و در عین حال ارزشمندترین نیازهای انسان، یعنی امکان نفس کشیدن و ادامه زندگی.
کارگردان «ماسک» بیان کرد: داستان درباره انسان‌هایی است که تحت تأثیر شرایط اجتماعی، حتی از ابتدایی‌ترین امکانات مورد نیاز برای زندگی محروم هستند. در این جهان، ماسک فقط یک وسیله نیست، بلکه نمادی از چیزی است که هر فرد برای ادامه حیات به آن نیاز دارد، اما همه امکان دسترسی به آن را ندارند. تلاش کردم این مفهوم در ساختار اجرایی و ارتباط میان شخصیت‌ها نیز دیده شود.
قاسمی درباره روند شکل‌گیری و تکامل نمایش اظهار کرد: این اثر طی مراحل مختلفی رشد کرده و به شکل امروزی رسیده است. اجرای پیش رو چهارمین باری است که نمایش روی صحنه می‌رود، اما تاکنون اجرای عمومی نداشته‌ایم. در طول این مدت، تغییرات زیادی در گروه بازیگران ایجاد شد؛ از آنجا که ماسک‌ها متناسب با ویژگی‌های هر بازیگر ساخته می‌شدند، با تغییر بازیگران ناچار بودیم ماسک‌ها را نیز تغییر دهیم. این روند هم زمان‌بر بود و هم هزینه زیادی به گروه تحمیل کرد.
وی افزود: پیش از آنکه ماسک‌ها روی سر بازیگران قرار بگیرند، تمرین‌های متعددی انجام دادیم تا آنها بتوانند جهان ساختگی نمایش را به‌خوبی درک کنند. از بازیگران می‌خواستیم وارد شخصیت‌های خود شوند و درباره زندگی در منطقه‌ای به نام «گردستان» فکر کنند؛ جایی که طوفان شن دائماً در آن رخ می‌دهد و نفس کشیدن دشوار است. برای من بسیار مهم بود که بازیگران، این جهان را ابتدا از نظر ذهنی و بدنی تجربه کنند تا پس از قرار گرفتن ماسک‌ها روی سرشان، بتوانند از نظر حرکت، بیان و انتقال احساس، تصویری باورپذیر از زندگی در چنین شرایطی ارائه دهند. تمام تلاشم این بود که مخاطب هنگام تماشای نمایش، جهان «گردستان» را واقعی احساس کند.
قاسمی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره حمایت مالی جشنواره گفت: بخش کوچکی از کمک‌هزینه به ما پرداخت شده است، اما هنوز رقم نهایی مشخص نیست. پیش از ارسال آثار برای داوری، درباره حداقل و حداکثر کمک‌هزینه صحبت شده بود و امیدوارم مبلغ دقیق آن هرچه زودتر اعلام شود تا گروه‌ها بتوانند برای ادامه فعالیت خود برنامه‌ریزی کنند.
وی درباره احتمال اجرای عمومی «ماسک» در پایان اظهار کرد: دوست داشتم اجراهای جشنواره پس از پایان این رویداد متوقف نشوند و گروه‌ها فرصت ادامه اجرای آثارشان را داشته باشند. صحبت‌هایی درباره امکان اختصاص اجراهای بیشتر به گروه‌ها شنیده‌ام، اما هنوز موضوع به‌صورت رسمی اعلام نشده است. امیدوارم شرایطی فراهم شود که بتوانیم این اثر را در موقعیت‌ها و فضاهای بیشتری اجرا کنیم و مخاطبان بیشتری فرصت تماشای آن را داشته باشند. به نظرم ادامه حیات آثار پس از جشنواره اهمیت زیادی دارد و می‌تواند زمینه ارتباط گسترده‌تر تئاتر عروسکی با مخاطبان را فراهم کند.
نمایش «ماسک» به نویسندگی سهند اطهری و کارگردانی سارا قاسمی در بخش بزرگسال بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران- مبارک حاضر است و در روز چهارم جشنواره، ۲۸ مهر در ۲ نوبت در تالار قشقایی مجموعه تئاترشهر روی صحنه رفت.
سارا قاسمی، شقایق شمشیری، محمد بابایی دوگاهه، سهند اطهری، فاطمه اسماعیلی، رایحه پاشا، علی حرزاده و نیلوفر ترابی گروه بازیگران این نمایش را تشکیل می‌دهند.
نظر شما